De rechtbank heeft vandaag 23 september 2009 uitspraak gedaan in de bodemprocedure. De rechtbank oordeelt dat de gemeente Leiden niet verplicht is om vrijplaats Koppenhinksteeg te legaliseren. De uitspraak is uiteraard een grote domper voor de vrijplaats. Een voor de vrijplaats gunstige uitspraak had een einde kunnen maken aan de loopgravenoorlog waar vrijplaats en gemeente in verzeild zijn geraakt en die niet in de laatste plaats via juridische procedures wordt uitgevochten. Met het verliezen van de bodemprocedure is een voor alle partijen bevredigende oplossing weer verder uit zicht.

Volgens de rechtbank had de vrijplaats ondanks het grote aantal toezeggingen van de gemeente, ondanks het feit dat de gemeente de vrijplaats opdroeg voor vier ton te investeren, er toch niet op mogen vertrouwen dat dit tot legalisering zou leiden. Het veelbesproken tekort van € 300.000 was volgens de rechtbank een legitieme reden om van het voornemen tot legalisering af te zien.

De rechtbank verwerpt de stelling van de vrijplaats dat dit tekort was te wijten aan door de gemeente veroorzaakte vertraging (niet in de laatste plaats door de gemaakte flater met betrekking tot het bestemmingsplan), en negeert de door de gemeente zelf gemaakte rekenfout van € 267.000. De door de vrijplaats verrichte investeringen van vier ton hielden volgens de rechtbank geen direct verband met de legalisering en komen daarom niet voor vergoeding in aanmerking.

Het vonnis fileert het 200 bewijsstukken tellende dossier en schuift alle door de vrijplaats ingebrachte argumenten via de “open normen”van het recht stuk voor stuk aan de kant door te stellen dat het net allemaal even anders is of een onsje te weinig. Bovendien presenteert de rechtbank de toezeggingen, opdrachten en andere feiten telkens als op zichzelf staand. De onderlinge samenhang ontbreekt ten enenmale.

Wat blijft staan zijn een vrijplaats, haar honderd vrijwilligers en duizenden stadsgenoten die wel jarenlang vertrouwden op het beloofde behoud van de vrijplaats. Waren wij dan gek of hoe zit het?

De rechtbank heeft gevonnist en zoals gezegd is een rechtvaardige oplossing verder weg dan ooit. Dit betekent echter niet dat de dagen van de vrijplaats zijn geteld. Een verloren kort geding en bodemprocedure ten spijt gaat de strijd onverminderd door.

Of de vrijplaats hoger beroep instelt tegen dit vonnis is nog niet duidelijk. Nieuwe beslismomenten dienen zich alweer aan. Woensdag 7 oktober 2009 dient het kort geding waarin de gemeente ontruiming eist en binnenkort doet de Hoge Raad, het hoogste rechtsorgaan, uitspraak in het cassatieverzoek. Daarnaast vechten de vrijplaats en de SP bij de Europese Commissie de verkoop aan Atrium aan vanwege de ongeoorloofde staatssteun van de gemeente aan die projectontwikkelaar. Ook is het herzieningsverzoek in het door de vrijplaats aangespannen kort geding nog steeds niet behandeld. Tenslotte moet worden gewezen op de naderende gemeenteraadsverkiezingen, het beslismoment bij uitstek.

Het water staat de vrijplaats aan de lippen, maar we hebben gelukkig wel zwemdiploma's.